Meyve Suları Ve İlaç Etkileşimleri
Ağız yoluyla alınan ilaçların su yerine meyve suyu ile tüketilmelerinin bazı ilaç etkileşimlerine yol açabilecekleri gösterilmiştir. Özellikle greyfurt suyu ile ilaç etkileşimleri 30 yıldır bilinmektedir ve bu konuda çok fazla bilgi birikmiştir. Aşağıda greyfurt suyu ile etkileştiği gösterilmiş ilaç listesini bulabilirsiniz.
Benzer şekilde portakal suyu, elma suyu, üzüm suyu, çin greyfurdu (pomelo) suyu gibi bazı diğer meyve sularının da bazı ilaçların etkisini değiştirdiği bildirilmeye başlanmıştır. Tablo 1’de bu meyve suları ve etkileştikleri ilaçlar ile etki tipleri yazılmıştır.
Meyve suları ile ilaçlar arasındaki etkileşim üç şekilde olabilir:
1) Emilimlerini değiştirebilirler:
a) Emilimlerini sağlayan proteinleri etkileyebilirler.
b) Fiziksel olarak kompleks yapabilirler.
2) Metabolizmalarını değiştirebilirler.
Meyve suyu-ilaç etkileşmesini etkileyen faktörler:
1) Meyve suyu miktarı: Ne kadar fazlaysa etkileşim o kadar fazla olabilir.
2) Meyvenin cinsi: Sevil portakalı felodipin ile etkileşime girerken, normal portakal girmemektedir. Dolayısıyla meyvenin aynı tür ama farklı bir çeşidi olması da olayı etkileyebilmektedir.
3) Meyve türü: Aynı ilaç farklı meyvelerden farklı şekilde etkilenebilmektedir. Örneğin bir bağışıklık baskılayıcı ilaç olan siklosporin pomelo (çin greyfurdu) ile alındığında etkisi artarken, mor üzüm suyu ile alındığında etkisi azalmaktadır.
4) Alındığı zaman: Greyfurt suyu ile yapılan incelemeler ilaç ile greyfurt suyu alımı arasında 4 saat bulunması gerektiğini göstermiştir. Diğer meyve sularıyla benzer çalışmalara ihtiyaç vardır.
5) Genetik özellikler: Bazı genetik farklılıklar da ilaç etkileşimlerini değiştirebilmektedir.
Meyve suyu yerine meyve yenmesi halinde de benzer etkileşimlerin olabileceği bildirilmektedir.
Özellikle devamlı ilaç alanların, özellikle çoklu ilaç alan yaşlıların yazımda belirtilen meyve sularının ve meyvelerin genel olarak tüketiminde dikkatli olmalarında fayda olacaktır.
İlaçların içilmesi sırasında sadece su kullanılması da bu açıdan çok önemlidir.
GREYFURT SUYUNUN ETKİLEŞTİĞİ İLAÇLAR LİSTESİ
Benzodiyazepinler: Alprazolam, diazepam, midazolam, quazepam, triazolam
Epilepsi ilaçları: Karbamazepin, fenitoin
Bazı merkezi sinir sistemini etkileyen ilaçlar: Buspiron, klozapin, fluvoksamin, haloperidol, sertralin
Opioidler: Alfentanil, fentanil, metadon, oksikodon
Antibiyotikler: Klaritromisin, eritromisin, telitromisin
Sıtma ilaçları: Artemether, Halofantrin, kinin, primakin
Parazit ilaçları: Albendazol sülfoksit, Ppraziquantel
Antiviral ilaçlar: İndinavir, sakuinavir
Mantar ilacı itrakonazol
Kalp-damar ilaçları: Asebutolol, celiprolol, talinolol, amlodipin, azelnidipin, diltiazem, felodipin, manidipin, nicardipin, nifedipin, nimodipin, nisoldipin, nitrendipin,prnidipin, verapamil
Kalp ritim bozukluğu ilaçları (antiaritmikler): Amiodaron, kinidin
Kolesterol düşürücü ilaçlar: Atorvastatin, lovastatin, pitavastatin, pravastatin, simvastatin
Diğer kalp-damar ilaçları: Aliskiren, digoksin, losartan, warfarin
Mide koruyucu ilaçlar-p roton-pompası inhibitörleri: Lansoprazol, omeprazol
Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar: Siklosporin, tacrolimus
İnsülin salgılatıcılar: Glibürid (glibenclamid), repaglinid
Kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar: Etoposid, nilotinib, sunitinib
Steroid ve hormonlar: Budesonid, 17beta östradiol, etinilöstradiol, levotrioksin, metilprednizolon, prednizolon
Allerji ilaçları (antihistaminikler): Desloratadin, fexofenatin, terfenadin
Diğer ilaçlar: Kafein, sisaprid, dekstrometorfan, montelukast, skopolamin, sildenafil, teofilin
TABLO 1: Greyfurt suyu dışında ilaç etkileşimi yaratan meyve suları ve etkileştikleri ilaçlar
Dengede ve Mutlu Kalın!
Kaynaklar:
1) journal of food and drug analysis 26 (2018) SS61 eSS71
2) Expert Opin. Drug Metab. Toxicol. (2011) 7(3):267-286
Fotograf için Polina Tankilevitch'e teşekkür ediyorum.
Vahide Savcı
2022-11-08